 |
Ateneum Kapłańskie
(1-2/ styczeń-kwiecień 2009)
Temat numeru: SACRUM W MUZYCE
Muzyka sakralna jest artystycznym wyrazem kultu Bożego. Powstała z inspiracji religijnych, przeniknięta jest pierwiastkiem sacrum, przez co odznacza się w swym charakterze powagą i wzniosłością, a zarazem czystością i pięknem. Dla zobrazowania motywów religijnych kompozytorzy sięgają po różnorodne środki muzycznej ekspresji, pragnąc ukazać doniosłość tematu w sposób wyjątkowy i niepowtarzalny. Pierwiastek sacrum przejawia się w bogactwie elementów konstrukcyjnych warstwy wokalnej i instrumentalnej utworów: układzie głosów, strukturach interwałowych, postaci i następstwie akordów, strukturach harmonicznych i rytmicznych. Struktury te decydują o walorze brzmienia dzieł religijnych, które w kategoriach ekspresji określa się jako „wzniosłe”, „uroczyste”, a nawet „mistyczne”. Pojęcie sacrum („świętość”) muzyki kościelnej nie odnosi się jednak do jakiejkolwiek obiektywnej świętości. Nie można mówić o dźwiękach, tonacjach, współbrzmieniach, interwałach, motywach mniej lub bardziej świętych. Elementy konstrukcyjne muzyki przemawiają jedynie za jej sakralnym charakterem. O świętości muzyki można natomiast mówić w kontekście uświęcenia jej przez włączenie do kultu Bożego, przez ścisłą więź z tekstem i czynnościami liturgicznymi. Muzyka, łącząc się integralnie z tekstem słownym i towarzyszącymi jej obrzędami, staje się znakiem, przez który uzyskuje zdolności uświęcające człowieka na skutek stworzenia klimatu modlitewnego skupienia oraz wzniesienia ludzkich umysłów i serc do Boga…
Ks. Janusz Drewniak
Wybrane artykuły:
+Ks. Robert Kaczorowski
Dlaczego muzyka w kościele powinna być święta?
Autor artykułu jest doktorem habilitowanym nauk teologicznych. Ukończył również studia organowe na Wydziale Instrumentalnym w klasie prof. Bogusława Grabowskiego oraz studia wokalne na Wydziale Wokalno-Aktorskim w klasie prof. Piotra Kusiewicza w Akademii Muzycznej w Gdańsku. Od października 2003 roku pracuje na stanowisku adiunkta na Wydziale Dyrygentury Chóralnej, Edukacji Muzycznej i Rytmiki w Akademii Muzycznej w Gdańsku oraz jest duszpasterzem w Bazylice Mariackiej w Gdańsku.
W dorobku artystycznym ma szereg koncertów zarówno jako organista, jak i wokalista. Jest członkiem kwintetu wokalnego „Servi Domini Cantores”.
W prezentowanym artykule podejmuje niezwykle interesujące zagadnienie i stara się udzielić odpowiedzi na pytane, dlaczego muzyka w kościele powinna być święta? W tym celu prowadzi wnikliwą analizę, opierając ją na dokumentach kościelnych.
+Ks. Joachim Waloszek
Josepha Ratzingera koncepcja muzyki kościelnej
Muzyka jest jedną z życiowych pasji Josepha Ratzingera – obecnego papieża Benedykta XVI. Wyniósł ją z domu rodzinnego, w którym nie brakowało okazji do wspólnego muzykowania i rozwijania muzycznych talentów. Publikacje J. Ratzingera na temat muzyki – i to nieomal wyłącznie muzyki liturgicznej – pochodzą z okresu, kiedy piastował urzędy uniwersyteckiego profesora teologii w Freising, Bonn, w Tübindze, Regensburgu, urzędy biskupa Monachium i wreszcie prefekta Kongregacji Nauki Wiary.
Ks. J. Waloszek zauważa w artykule, że J. Ratzinger zajmuje się muzyką kościelną - jej statusem, znaczeniem, pozycją w chrześcijańskim kulcie i liturgicznymi kwalifikacjami - wybitnie z punktu widzenia teologa, angażując do swoich rozważań instrumentarium teologiczne egzegety, patrologa, liturgisty, antropologa, pastoralisty. Dlatego daremnie szukać by w jego analizach rozstrzygnięć techniczno-kompozytorskich i estetyczno-stylistycznych.
Artykuł ks. J. Waloszka podkresla ogromny wkład J. Ratzingera w posoborową dyskusję teologiczną na temat znaczenia i kształtu muzyki sakralnej. Dostrzegać w nim można żarliwego i odważnego obrońcę wielkiej tradycji muzycznej Kościoła a jednocześnie stróża służebnej funkcji muzyki w przestrzeni chrześcijańskiego kultu.
+Czesław Grajewski
Między normatywem a praktyką. Kilka uwag o stanie muzyki
Autor dzieli się swoimi praktycznymi spostrzeżeniami dotyczącymi muzyki liturgicznej w polskim Kościele. Zauważa, że stopniowe – od czasów Vaticanum II – odchodzenie od wymogów przepisów liturgicznych prowadzi do błędnych, a zarazem szkodliwych praktyk. Konstatuje, że należy zachować równowagę między literą prawa a codzienną praktyką, aby zachowany został sakralny charakter muzyki liturgicznej. Nadzieją napawa fakt, że powstające ośrodki kształcenia muzyków kościelnych na szczeblu akademickim mogą przyczynić się do systematycznej poprawy stanu muzyki liturgicznej w Polsce.
Spis treści:
Wprowadzenie – ks. Janusz Drewniak
KS. ROBERT KACZOROWSKI – Dlaczego muzyka w kościele powinna być święta?
KS. JOACHIM WALOSZEK – Josepha Ratzingera koncepcja muzyki kościelnej
CZESŁAW GRAJEWSKI – Między normatywem a praktyką. Kilka uwag o stanie muzyki
KS. ROBERT TYRAŁA – Historia kształcenia w zakresie muzyki kościelnej w archidiecezji krakowskiej po reformie soborowej
REMIGIUSZ POŚPIECH – „Liturgia Sacra” w kontekście tradycji kościelnych periodyków
muzycznych oraz soborowej odnowy muzyki liturgicznej
STANISŁAW DĄBEK – O orientacji metodologicznej w analizie religijnej muzyki konfesyjnej. Teoria i praktyka
KS. JANUSZ DREWNIAK – Kulturotwórcza rola muzyki w świetle modelu pedagogicznego
św. Jana Bosko
STUDIA I REFLEKSJE
JOANNA BEATA BOROWIAK – Terapeutyczne funkcje muzyki w praktyce pedagogicznej
KS. PIOTR MAZUR - Katecheza dorosłych inspiracją dla budowania wspólnot wiary
MARTA KOWALCZYK – Teologiczne rozumienie „służby” w odniesieniu do osób zatrudnionych w sektorze publicznym
SPRAWY KOŚCIELNE I DUSZPASTERSKIE
Człowieka nie można do końca zrozumieć bez Chrystusa (materiały liturgiczne)
SPRAWOZDANIA I INFORMACJE
KS. JANUSZ DREWNIAK – Zjazd Stowarzyszenia Polskich Muzyków Kościelnych (Licheń, 9–11 września 2008 r.)
ADAM JÓZEF SOBCZYK MSF – Sprawozdanie z sesji naukowej „Brunon z Kwerfurtu – Pięciu Braci Męczenników – Kazimierz Biskupi” (Kazimierz Biskupi, 13 listopada 2008 r.)
PRZEGLĄD BIBLIOGRAFICZNY
Janusz Drewniak, Kapłan – kompozytor. Dualizm powołania i twórczości ks. Idziego Ogiermana Mańskiego SDB (1900–1966), Warszawa 2007 – ks. Ireneusz Werbiński
Rolf Decot, Mała historia reformacji w Niemczech, Kraków 2008 – ks. Janusz Gręźlikowski
Jerzy Lewandowski, W nadziei jesteśmy odkupieni. Komentarz do encykliki Benedykta XVI „Spe salvi”, Warszawa 2008 – ks. Jacek Szymański
K.-H. Menke, Jesus ist Gott der Sohn. Denkformen und Brennpunkte der Christologie, Regensburg 2008 – ks. Jerzy Machnacz
Piotr Nitecki, Włocławskie dzieje ks. Stefana Wyszyńskiego 1917–1946, Warszawa 2008 – ks. Kazimierz Rulka
Sławomir Zieliński, Podmiotowy charakter apologetyki francuskiej przełomu XIX i XX stulecia, Częstochowa 2008 – ks. Marian Rusecki
|
|
©2003 Fundacja OPOKA