Watykan o kerygmacie w czasach kryzysu przekazywania wiary

W obliczu epokowej zmiany naznaczonej kryzysem w przekazywaniu wiary „należy od nowa rozpocząć wielką kampanię” ewangelizacji, stawiając w centrum pierwsze głoszenie, kerygmę: „Jezus Chrystus cię kocha, dał swoje życie, aby cię zbawić, a teraz jest żywy u twego boku codziennie, aby cię oświecić, umocnić i wyzwolić” (Evangelii gaudi 164). Jest to sedno wezwania zawartego w dokumencie „Przyjdźcie do Mnie. Rozważania na temat przekazywania wiary w obliczu epokowych zmian” – opublikowanego 22 października przez Dykasterię Nauki Wiary.

Cały dokument będzie opublikowany w polskim wydaniu "L'Osservatore Romano", tu przedstawiamy jego omówienie z tłumaczeniem roboczym wybranych fragmentów.

Rozważania składają się z ośmiu rozdziałów oraz wstępu i zakończenia, bogatym w odniesienia do nauczania papieży, w szczególności Leona XIV i papieża Franciszka, do Soboru Watykańskiego II oraz innych dokumentów.

Podkreśla się, że dokument ma charakter Rozważań, a nie Noty doktrynalnej. Właśnie z tego powodu tekst podejmuje „różnorodność punktów widzenia, nie mając jednak ambicji zamknięcia tej kwestii, która pozostaje otwarta na dalsze analizy i rozwój”.

Głównym celem jest zatem zaproponowanie „konkretnych dróg głoszenia kerygmy pośród zmian epoki, którą obecnie przeżywamy”.

Dokument został zatwierdzony przez Papieża 21 sierpnia 2026 r. i nosi podpis kard. Víctora Manuela Fernándeza, prefekta Dykasterii Nauki Wiary, oraz ks. prał. Armando Matteo, sekretarza Sekcji Doktrynalnej tejże Dykasterii. Nieoceniony wkład w tę pracę wniosło wiele Konferencji Episkopatów, a także świadectwa – przesłane przez biskupów – osób, które poznały lub na nowo odkryły Pana Jezusa, zawarte w ostatnim rozdziale niniejszych Rozważań.

Świadczyć o osobistym spotkaniu z Chrystusem

Punktem wyjścia są słowa Jezusa z Ewangelii według św. Mateusza: „Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię”. Jest to, jak wskazano w podsumowaniu, „apel do wiernych, by powrócić do sedna dziedzictwa wiary chrześcijańskiej: kerygmy”, która „oświetla cały przekaz depositum fidei, pociągając do doświadczenia osobistego i wspólnotowego spotkania z żywym Chrystusem”, biorąc pod uwagę również fakt, że w niektórych regionach świata przekazywanie wiary „zostało niemal całkowicie przerwane”.

Głosić miłość Boga do wszystkich

Pierwszy rozdział rozpoczyna się od podkreślenia, że „Jezus realnie jest prawdziwym światłem, które oświeca każdego człowieka”. „To jest dobra nowina Ewangelii Syna: Bóg jest na zawsze i dla wszystkich miłością”. Podkreśla się, że wiara „nie jest przekazywana przede wszystkim jako zbiór treści doktrynalnych lub informacji religijnych”, ale jako „forma życia kościelnego, w którą wierzący stopniowo jest wprowadzany”.

Duszpasterstwo także dla dorosłych, a nie tylko dla dzieci i młodzieży

Analizując formy przekazywania wiary, podkreśla się, że Kościół rozwija się „przez przyciąganie”, a rodzina stanowi „pierwsze i najważniejsze miejsce przekazywania wiary”, wskazując na znaczenie synergii w tym zakresie między Kościołem a rodziną. Stwierdza się jednak, że przekazywanie wiary w kontekście rodzinnym „zostało przerwane w wielu częściach świata”, a „przekazywanie doświadczenia wiary chrześcijańskiej nowym pokoleniom nie odbywa się już, można powiedzieć, automatycznie”.

„Dopiero w tym momencie, na dalszym etapie, wspólnota kościelna włącza się w proces przekazywania wiary”, stwierdza dokument, zauważając, że „w krajach o długiej tradycji chrześcijańskiej taki kontekst przekazywania wiary jest dziś wystawiony na szwank, ponieważ naznaczony jest coraz większą obecnością «osób ochrzczonych, które nie żyją jednak zgodnie z wymogami Chrztu», nie mają serdecznej więzi z Kościołem i nie doświadczają już pociechy płynącej z wiary”. Biorąc pod uwagę te realia, dokument podkreśla, że „przekazywanie wiary wymaga dziś w szczególny sposób ewangelizacji dorosłych oraz wyjścia poza działalność duszpasterską skupioną wyłącznie na katechezie dzieci i młodzieży”.

Epokowa zmiana

Trzeci rozdział skupia się na kontekście, czyli epokowej zmianie, jakiej doświadczamy. Pilna potrzeba udzielenia odpowiedzi na pytania o to, dokąd zmierzamy i jaki kierunek obrać, została wyrażona przez Leon XIV w encyklice „Magnifica humanitas” właśnie w odniesieniu do tych epokowych zmian. Charakterystycznym aspektem, zwłaszcza na Zachodzie, jest „kryzys międzypokoleniowego przekazywania wiary chrześcijańskiej”. Zauważa się bowiem, że „coraz mniej rodziców wypełnia zadanie przybliżania swoim dzieciom żywego światła przesłania ewangelicznego” oraz że właśnie z tych środowisk rodzinnych pochodzi większość osób, które – mimo że uczęszczały do katolickich środowisk parafialnych – przeżywają wejście w dorosłość w postawie religijnej obojętności”.

Nowa kultura, która spycha wiarę do sfery prywatnej

„Kryzys nowoczesności, symbol zmiany epoki, przyczynił się do powstania nowej kultury, która konkuruje z tradycyjnymi strukturami przekazywania wiary” – zauważono w dokumencie. Kierunek w jakim zmierza taka kultura, zdaje się polegać na wywyższaniu „suwerenności własnego ja”, co jest jednym z najbardziej widocznych aspektów procesu sekularyzacji, który dąży do zepchnięcia wiary i Kościoła do sfery prywatnej i osobistej.

Wyzwanie antropologiczne, a nie technologiczne

Kolejnym wyrazem zmiany epoki jest upowszechnianie się technologii cyfrowych. Sztuczna inteligencja nie tylko ingeruje w ekosystemy informacyjne, ale wkracza również w relacje międzyludzkie. „Wyzwanie to nie ma zatem charakteru technologicznego, ale antropologiczny.” – przypomniał Leon XIV w orędziu na Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu w 2026 roku.

Tam, gdzie wzrastają nawrócenia, narastają trudności w wytrwaniu w wierze

Prawdą jest, że w niektórych silnie zsekularyzowanych regionach świata rośnie liczba nawróceń i powrotów do Kościoła, jednak „równolegle można zaobserwować trudność w wytrwałości nowo nawróconych, którzy często, wkrótce po przyjęciu Chrztu, powracają do praktycznego stanu obojętności”. Opisana sytuacja skłania zatem „do ponownego odkrycia znaczenia wspólnoty w przyjmowaniu i towarzyszeniu nowym wiernym”.

Centralne znaczenie kerygmy

Podkreśla się potrzebę „głębokiej odnowy katechezy kerygmatycznej”, zwracając uwagę również na język, który musi być „wezwaniem do serca”, oraz konieczność angażujących relacji międzyludzkich. Głoszenie kerygmy musi „być w stanie przedstawić dobrą nowinę o miłości i miłosierdziu Boga w taki sposób, aby ci, którzy ją przyjmują, mogli w pełni zrozumieć, że to właśnie do nich skierowana jest ta miłość i to miłosierdzie”.

Wspólnota, Słowo Boże, liturgia i świadectwo

W centrum piątego rozdziału znajduje się znaczenie wspólnoty chrześcijańskiej w odniesieniu do Słowa Bożego, liturgii i świadectwa. „Absolutnie pilnym – czytamy w dokumencie – wydaje się, zwłaszcza w krajach o długiej tradycji ewangelizacji, położenie nacisku na promowanie w każdej wspólnocie kościelnej grup słuchania, medytacji, dzielenia się i modlitwy Słowem Bożym, wyznaczając na ich spotkania konkretne i ustalone terminy, uzupełniając to niedzielną celebracją Eucharystii”.

Druga uwaga dotyczy liturgii. „Jeśli sercem chrześcijańskiego głoszenia jest spotkanie ze zbawczą miłością Boga w Chrystusie – podkreślono – liturgia stanowi uprzywilejowane miejsce, w którym ta tajemnica jest celebrowana i przekazywana sakramentalnie”. Trzeci zasadniczy aspekt dotyczy świadectwa wierzących, które ma trzy wymiary: „świadectwo świętości, bliskości oraz preferencyjnej opcji na rzecz ubogich”. Czwarta uwaga dotyczy sztuki i piękna, poświęcając szczególną uwagę muzyce.

Wiara i kultura

W tekście mowa jest również o inkulturacji wiary, która „stanowi niezbędny etap w jej przekazywaniu”. Szczególnie znaczącym przykładem, na który należy zwrócić uwagę w racjonalnym przekazywaniu wiary, jest z pewnością Nauka Społeczna Kościoła. 

Niektóre konkretne kwestie

Pierwsza z nich dotyczy pobożności ludowej, która „nadal jest ważnym środkiem przekazywania wiary”, podobnie jak ważne są pielgrzymki o długiej i niedawnej tradycji oraz pragnienie przynależności do jakiegoś bractwa. Podkreślono też rolę homilii. Mowa jest o wolontariacie jako okazji przybliżenia się do rzeczywistości Kościoła. Podkreśla się również „konieczność poszerzenia przestrzeni obecności kobiet w kierowaniu procesami kościelnymi”.

Wnioski

Podsumowując, opublikowane Rozważania mają z mocą przypomnieć, że Chrystus jest prawdziwym światłem. „Do nas teraz należy – czytamy – przekazanie tego samego daru mężczyznom i kobietom naszych czasów”, którzy oczekują, by „móc oświecić swoje życie tym samym źródłem wszelkiej łaski, światłem, które jaśnieje w świecie”.

Debora Donnini, Beata Zajączkowska, vaticannews.va