Dzień Judaizmu w Kościele: Razem się modlić i słuchać

Płock gospodarzem

W tym roku główne obchody odbywają się w Płocku, mieście z wielowiekową obecnością Żydów, potwierdzoną dokumentami już w pierwszej połowie XIII wieku. Zostały przygotowane przez Diecezję Płocką, a obchody mają pomóc katolikom w odkrywaniu judaistycznych korzeni chrześcijaństwa. 

Pierwsza część katolicko-żydowskiego spotkania zorganizowano w Muzeum Żydów Mazowieckich. Mieści się ono w budynku dawnej Małej Synagogi płockiej. Burzliwa historia gmachu odzwierciedla złożoność wielosetletnich losów społeczności żydowskiej w Polsce. „Płock to dumne, stołeczne, książęce miasto. Dumne ze swojej historii, która przez wieki była historią Polaków, także Żydów tu mieszkających. Dziś jesteśmy strażnikami tej historii. Świadectwem tej pamięci jest to miejsce” – podkreślił prezydent Płocka Andrzej Nowakowski, dodając, że zrewitalizowana dawna synagoga stała się miejscem spotkania religii i kultur.

Słowa kard. Rysia

O wymiarze historycznym i duchowym Dnia Judaizmu mówił kardynał Grzegorz Ryś. „Pierwszym motywem jest pamięć o wielowiekowej obecności Żydów w Polsce” – powiedział przewodniczący Komitetu ds. Dialogu z Judaizmem KEP. W ten sposób metropolita krakowski odniósł się do wspólnej historii i jej dramatycznego przerwania przez Zagładę. W kontekście Płocka przypomniał, że „nie jest tak, że utrata 10 tysięcy ludzi niczego nie zmienia w społeczności ludzi, którzy żyli ze sobą wspólnie”. Jak podkreślał, obchody te mają jednak także wyraźny wymiar religijny, oparty na wspólnej modlitwie i lekturze Biblii, prowadzącej do spotkania z „judaizmem żywym”. „Chcemy się nawzajem posłuchać, bo dla każdej ze stron ten drugi punkt widzenia jest ważny. Wszystkie dokumenty Kościoła po Soborze Watykańskim II idą właśnie w tym kierunku, żeby pokazywać te związki chrześcijan z judaizmem żyjącym, żywym. Nie tylko z tym biblijnym, w jakimś sensie przeszłym, ale z tym judaizmem, który jest aktualny. Temu ma zawsze też służyć Dzień Judaizmu w Kościele katolickim” – powiedział kard. Grzegorz Ryś.

Biskup płocki: wspólnie myślmy o przyszłości świata

Do znaczenia centralnych obchodów Dnia Judaizmu odniósł się także biskup płocki Szymon Stułkowski, wskazując na długą katolicko-żydowskiego współistnienia na terenie diecezji płockiej. Rozmówca Heschel Center News podkreślił, że obchody Dnia Judaizmu łączą pamięć historyczną z refleksją duchową i wspólnym patrzeniem w przyszłość. „Ważna jest ta historia, ważna jest wiedza o ludziach, którzy tutaj żyli, ważne jest szukanie tego, co po nich pozostało. Ważna jest rozmowa na temat tego współistnienia” – powiedział bp Stułkowski. Odnosząc się do współczesnych wyzwań, dodał, że potrzeba też wspólnego czerpanie z korzeni, z których wyrastamy. Zwrócił też uwagę na wspólną modlitwę w płockiej katedrze. „Słowo Boże ma moc, ono nas prowadzi, ono nas leczy też w naszych wspólnych zranieniach, które historia też nam pokazuje, ale przede wszystkim chodzi o to, żebyśmy wspólnie myśleli o przyszłości świata, o pokoju, o jedności" - zaznaczył bp Szymon Stułkowski.

Spotkanie w Muzeum Żydów Mazowieckich

Wagę Dnia Judaizmu w Kościele katolickim podkreślił też ambasador Izraela w Polsce Jaakow Finkelstein. Dyplomata odwoływał się do niedawnej, 60. rocznicy dokumentu Soboru Watykańskiego II Nostra aetate a także do orędzia Papieża Leona XIV na Światowy Dzień Pokoju. Ojciec Święty ubolewał, że coraz częściej we współczesnym świecie „słowa wiary są wciągane do walki politycznej, błogosławienia nacjonalizmu i religijnego usprawiedliwiania przemocy i walki zbrojnej”. „Dlatego, obok samego działania, bardziej niż kiedykolwiek konieczne jest pielęgnowanie modlitwy, duchowości oraz dialogu ekumenicznego i międzyreligijnego jako ścieżek pokoju i języków spotkania w obrębie różnych tradycji i kultur” – powiedział ambasador Izraela w Polsce.

Momentem upamiętnienia ofiar Holokaustu było odczytanie fragmentów „Kartek z pożogi”, płockiego Żyda Symchy Gutermana. Modlitwę w intencji pomordowanych odmówili kard. Grzegorz Ryś i naczelny rabin Polski Michael Schudrich. „Nakazem dla nas jest: nigdy nie milczeć. Kiedy jest jedno słowo, jeden akt antysemityzmu – nigdy nie możemy milczeć” – powiedział rabin Schudrich, dodając, że obserwuje wzrost antysemityzmu i nienawiści.

Uczestnicy obchodów Dnia Judaizmu w Kościele katolickim przeszli też śladami wspomnień o płockich Żydach. Podczas spaceru ulicami Synagogalną, Jerozolimską, Grodzką, d. Rynkiem Kanoniczym i Tumską na plac przed katedrą, przybliżono miejsca związane z historią płockich Żydów.

Znaczenie Dnia Judaizmu

Dzień Judaizmu w Kościele katolickim jest szczególnym czasem wspólnotowej refleksji i modlitwy. W oparciu o teksty biblijne i wypowiedzi Urzędu Nauczycielskiego Kościoła na temat dialogu katolicko-judaistycznego, ta refleksja ma pomagać katolikom w odkrywaniu judaistycznych korzeni chrześcijaństwa. Mottem tegorocznego Dnia Judaizmu są słowa z Księgi Rut: „Twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg - moim Bogiem”.

Heschel Center News / Karol Darmoros, vaticannews.va